"Je SI-gewricht zit vast." "Het staat scheef." Het zijn uitspraken die veel mensen te horen krijgen bij lage rugpijn of pijn rondom het bekken. Maar wat zegt de literatuur hier eigenlijk over? Weinig dat deze verklaringen ondersteunt — en dat heeft consequenties voor hoe we over deze klachten praten.

Wat is het SI-gewricht?
Het sacro-iliacaalgewricht (SI-gewricht) verbindt het heiligbeen (sacrum) met het darmbeen (ilium) aan weerszijden van het bekken. Het is een stevig gewricht, omgeven door sterke ligamenten, en speelt een rol in de overdracht van krachten tussen de wervelkolom en de benen.

Beweegt het SI-gewricht überhaupt?
Nauwelijks. Onderzoek uit de afgelopen tien jaar laat consistent zien dat de bewegingsuitslag in het SI-gewricht minder dan één graad bedraagt. Dat is een beweging die met geen enkele klinische test of handgreep waarneembaar is — ook niet voor een ervaren behandelaar.

Toch wordt op opleidingen en in gerenommeerde leerboeken nog steeds gesproken over "stijfheid" of "verdraaiing" van het SI-gewricht als oorzaak van pijn. Vanuit de huidige literatuur is daar geen onderbouwing voor.

Kunnen we het testen?
In de praktijk worden palpatie en specifieke clustertesten gebruikt om de betrokkenheid van het SI-gewricht te beoordelen. Beide methoden kennen echter serieuze beperkingen.

Palpatie van het SI-gewricht verloopt doorgaans via de Posterior Superior Iliac Spine (PSIS) als anatomisch ijkpunt. Onderzoek laat zien dat zelfs dit relatief grote botlandmark al moeilijk betrouwbaar te palperen is. Dat maakt het vaststellen van minder dan één graad beweging in het gewricht zelf via palpatie vrijwel onmogelijk.

Specifieke SI-testen zijn in de literatuur eveneens bekritiseerd. Onderzoek concludeert dat de beschikbare clustertesten onvoldoende betrouwbaar zijn om SI-betrokkenheid aan te tonen. Een belangrijk probleem is dat veel van deze testen zijn ontwikkeld vanuit de aanname dát het SI-gewricht substantieel beweegt — een aanname die niet klopt.

De invloed van woorden
Dit is misschien wel het belangrijkste onderdeel van deze blog. Woorden hebben impact — zeker in een medische context, en zeker wanneer iemand al een tijd pijn heeft.

Iemand vertellen dat zijn SI-gewricht "scheef staat" of "vastzit" geeft een verklaring die niet op bewijs berust. Erger nog: het geeft de patiënt een beeld van een structureel probleem dat moeilijk of niet op te lossen is. Dat kan angst, vermijding en wanhoop in de hand werken — en pijn in stand houden.

Dit noemen we het nocebo-effect: negatieve informatie die iemand slechter laat voelen, ook zonder dat er iets in het lichaam verandert. Het tegenovergestelde van een placebo.

Pijn is reëel. Maar de verklaring die eraan gegeven wordt, bepaalt mede hoe iemand ermee omgaat. Een verklaring die niet klopt en geen perspectief biedt, helpt niemand verder.

Wat dan wel?
Pijn rondom het SI-gewricht of het bekken bestaat — dat staat buiten kijf. Maar de oorzaak is zelden terug te brengen tot één gewricht dat "scheef staat." Factoren als belasting, beweeglijkheid, spierfunctie, slaap, stress en eerdere pijnervaringen spelen allemaal een rol.

Een goede behandeling begint daarom met een eerlijk en volledig beeld — zonder onnodige labels die meer verwarring scheppen dan ze oplossen.

Heb je al een tijdje pijn in de onderrug of het bekken en wil je weten wat er wél aan te doen is? Plan een gratis pijncheck en we kijken samen wat er speelt.